Kostrzyn nad Odrą na powojennych widokówkach

okładka Piotr Spychała - "KOSTRZYŃSKIE WIDOKI - MIASTO NA POCZTÓWKACH Z OKRESU PRL"
Publikacja jest ukoronowaniem ponad 15-stu lat pracy autora nad katalogowaniem widokówek z obszaru całej Polski. Choć katalog zawiera "tylko" kostrzyńskie pocztówki to pierwszy raz przedstawione zostały one w oryginalnej kolorystyce z pełnym zestawieniem znanych wydań. Wydawcą jest Muzeum Twierdzy Kostrzyn, które zdecydowało się na format B5. Za 54 strony katalogu trzeba będzie zapłacić jedynie 20 zł. Prezentacja publikacji odbyła się 11.09.2011 roku w trakcie XII Dni Twierdzy Kostrzyn i spotkała się z ciepłym przyjęciem.
Rozwinięciem katalogu jest serwis WidokiKostrzyna.pl, na łamach którego prezentujemy także widokówki wydane po roku 1989, nie ujęte w książce. Obecnie planujemy co najmniej jedną aktualizację w miesiącu. Zapraszamy więc do częstych odwiedzin i zgłaszania wszelkich sugestii!

KOSTRZYN NAD ODRĄ NA POWOJENNYCH WIDOKÓWKACH

Polska historia Kostrzyna zaczyna się dopiero po roku 1945, tuż po zakończeniu II Wojny Światowej, kiedy zwycięskie mocarstwa ustanawiły nowy porządek świata. W wyniku wytyczenia nowych granic Europy pruski Küstrin zostaje podzielony. Miasto dzieli tym samym los wielu niemieckich miejscowości, które znalazły się na granicy PRL i NRD. Na powojennych mapach polską granicą na zachodzie staje się bowiem rzeka Odra. Z dawnego Starego i Nowego Miasta znajdującego się po "polskiej" stronie rzeki powstaje miasto Kistrin. Na drugim brzegu Odry tworzy się nowa gmina niemiecka - Kietz. Podział ten rozpoczyna nową erę w historii miasta. Okres po 1945 roku jest jednak najsłabiej udokumentowaną częścią przeszłości polskiego Kostrzyna, niemal całkowicie zniszczonego nie tylko przez działania wojenne ale także w wyniku powojennej polityki PRL (jak rozbiórka budynków na odbudowę stolicy). Choć trudno w to uwierzyć, to do początku lat '60 poprzedniego stulecia Kostrzyn skazano na zagładę. Zastanawiano się nawet nad odebraniem mu praw miejskich! Istniejący tutaj ważny węzeł kolejowy oraz odbudowana fabryka papieru spowodowały, że miasto skazane na wymazanie z map odzyskuje znaczenie i "powstaje jak feniks z popiołów" (jak to pięknie ujęła Pani Alicja Kłaptocz w swoich Dziełach).

Dopiero od lat '70 ubiegłego stulecia zaczynają pojawiać się widokówki, które dokumentują odbudowujące się miasto. Pierwsze egzemplarze, choć nie w tak dużych nakładach jak późniejsze, bardzo często przedstawiają miejsca, które już nie istnieją. Warto tutaj zaznaczyć, że przed wojną Kostrzyn miał dosyć bogatą tradycję związaną z pocztówkami i wiele z nich powstawało w tutejszych drukarniach. Jednak ich ogrom spowodował, że zdecydowaliśmy się skupić "jedynie" na powojennej widokówce, choć niejednokrotnie będziemy wracać do przeszłości miasta, które swoją świetność odzyskało dopiero 65 lat po wojnie. Widokówka towarzyszy bowiem miastu, które zmienia się jak cała Polska: najpierw budowane w czynie społecznym zmienia się wraz z nowym ustrojem politycznym aby w końcu osiągnąć swój obecny wygląd.

Witryna WidokiKostrzyna jest inicjatywą osób, które chcą ocalić przeszłość od zapomnienia. Piotr Spychała, bez którego pomocy strona nigdy by nie powstała, sprawuje pieczę nad kolekcjonerską częścią serwisu. Jeśli interesuje Państwa jedynie przegląd powojennych widokówek Kostrzyna zapraszamy do działu Katalog Widokówek. Bartłomiej Suski natomiast chce odtworzyć obrazy i historie, które skrywają się za pocztówkami i stara się opisać je, często opierając się na zasłyszanych ciekawostkach od świadków wydarzeń. Efekt jego pracy to dział Opisy Widokówek. W tym miejscu chcielibyśmy podziękować Panu Ryszardowi Skałbie, który jeszcze jako pracownik Urzędu Miasta wspierał nasze działania i bez którego pomocy dotarcie do niektórych informacji oraz widokówek nie byłoby możliwe. Pani Alicji Kłaptocz za próbę ocalenia powojennej historii miasta, którą przelała na kartki swoich wspaniałych książek oraz za inspirację. Naszym przyjaciołom z Berlina: Frankowi Lammersowi i Klausowi Thiel za okazaną pomoc przy ustalaniu niemieckiej historii miasta i wsparciu w dotarciu do nieznanych faktów. Nie można także zapominać o naszym niezastąpionym fotografie, Tomaszu Kulik, bez którego zdjęć artykuły nie byłyby pełne. Dziękujemy również wszystkim, których nie wymieniono, a którzy pomogli przy tworzeniu serwisu.

Postaramy się, aby serwis był aktualizowany przynajmniej na początku miesiąca dostarczając wciąż nowych informacji dla kolekcjonerów i osób zainteresowanych historią miasta. Mamy nadzieję, że pewnego dnia spełni się nasze marzenie: wszystkie pocztówki zostaną skatalogowane i powojenna historia miasta przestanie być taka tajemnicza. Ocalmy razem przeszłość od zapomnienia!

Bartłomiej Suski, redaktor naczelny serwisu WidokiKostrzyna.pl

W publikacji "Nasza Kręgielnia 1971-2006" znajdujemy słowa, które zainspirowały powstanie serwisu:
"Skąd przybywamy? Kim jesteśmy? Dokąd zmierzamy? My, mieszkańcy naszego Kostrzyna, miasta doświadczonego w przeszłości, docenianego obecnie, budowanego dla przyszłych pokoleń. Pragnę ocalić od zapomnienia dzień wczorajszy i dzisiejszy Kostrzyna nad Odrą. (..) Jesienią 1978 roku byłem po raz pierwszy w Kostrzynie, po praktyce studenckiej w szpitalu i wysłałem rodzicom widokówkę. Jeżeli dobrze pamiętam wówczas można było kupić trzy rodzaje widokówek: z morsem na basenie dla dzieci, Domem Handlowym "Piast" oraz z widokiem na kręgielnię, na ścianę z mozaiką. Pierwsze pozdrowienia z Kostrzyna wysłałem na zdjęciu z "Kręgielnią". Dzisiaj zastanawiam się, czy był to przypadek?"
Dr Andrzej Kunt, burmistrz miasta Kostrzyn nad Odrą